Ortak Gider Paylaşımı Nedir ve Neden Önemlidir?
Ortak gider paylaşımı, apartman ve site yönetiminin en kritik konularından biridir. Apartmanda yaşayan tüm daire sahiplerinin, ortak alanların bakımı, temizliği, güvenliği ve genel giderler için adaletli bir şekilde katkıda bulunması anlamına gelir. Bu sistem, hem mali şeffaflığı sağlar hem de komşular arası uyumu korur.
Apartman sakinleri arasında en çok tartışmaya neden olan konulardan biri de giderlerin nasıl paylaştırılacağıdır. Doğru bir ortak gider paylaşımı sistemi, apartmanın düzenli işleyişini garanti altına alırken, mali yükümlülüklerin adil dağılımını da sağlar.
Ortak Gider Kalemlerinin Sınıflandırılması
Apartman ortak giderlerini üç ana kategoride inceleyebiliriz. İlk kategori, tüm daireler tarafından eşit kullanılan hizmetlerdir. Bunlar arasında merdiven aydınlatması, apartman girişi temizliği, kapıcı maaşı ve genel güvenlik giderleri yer alır. Bu giderler genellikle daire sayısına göre eşit olarak bölünür.
İkinci kategori, kullanım oranına göre değişen giderlerdir. Asansör elektriği, ortak su tüketimi ve merkezi ısıtma sistemi bu gruba girer. Bu giderlerin paylaşımında dairenin konumu, büyüklüğü veya kullanım sıklığı dikkate alınır.
Üçüncü kategori ise bakım ve onarım giderleridir. Çatı onarımı, boya badana, asansör bakımı gibi giderler apartmanın tüm sakinlerini ilgilendirdiği için genellikle metrekare veya hisse oranına göre dağıtılır.
Hisse Oranına Dayalı Paylaşım Sistemi
En yaygın kullanılan ortak gider paylaşımı yöntemi, dairelerin metrekare büyüklüğüne dayalı hisse oranı sistemidir. Bu sistemde her daireye, toplam apartman alanı içindeki payına göre bir oran atanır. Örneğin, 100 metrekarelik bir daire, 2000 metrekarelik apartmanda %5 hisseye sahiptir.
Hisse oranı sisteminin adil olması için, dairelerin sadece iç alanları değil, balkon, teras gibi eklentileri de hesaba katılmalıdır. Ayrıca bodrum katı, çatı katı gibi özel durumlar için farklı katsayılar uygulanabilir.
Daire Sayısına Dayalı Eşit Paylaşım
Bazı gider kalemlerinde daire sayısına dayalı eşit paylaşım daha adil sonuçlar verebilir. Kapıcı maaşı, temizlik giderleri, apartman sigortası gibi hizmetlerden tüm daireler eşit faydalandığı için bu giderler daire sayısına bölünerek eşit dağıtılabilir.
Bu yöntem özellikle küçük apartmanlarda tercih edilir. Ancak daire büyüklükleri arasında ciddi farkların olduğu apartmanlarda, eşit paylaşım sistemi adaletsizlik yaratabilir.
Kombine Paylaşım Modelleri
Modern apartman yönetiminde, farklı gider kalemlerini farklı yöntemlerle paylaştıran karma sistemler popülerlik kazanmaktadır. Bu sistemde her gider kalemi, kendi özelliğine uygun şekilde dağıtılır.
Örneğin kapıcı maaşı eşit paylaşılırken, merkezi ısıtma giderleri metrekare oranında, asansör giderleri ise kat sayısına göre farklı katsayılarla hesaplanabilir. Bu yaklaşım daha karmaşık olsa da en adil sonuçları verir.
Gider Paylaşımında Yasal Çerçeve
Türkiye'de ortak gider paylaşımı, Kat Mülkiyeti Kanunu ve apartman ana yönetmeliği ile düzenlenir. Kanuna göre, gider paylaşım yöntemi apartman yönetim planında belirtilmelidir. Eğer yönetim planında açık bir düzenleme yoksa, giderler arsa payı oranında dağıtılır.
Apartman sakinlerinin ortak kararı ile gider paylaşım yöntemi değiştirilebilir. Ancak bu değişiklik, kat malikleri kurulu toplantısında çoğunluk kararı ile alınmalı ve tutanağa geçirilmelidir.
Saydam ve Hesap Verebilir Gider Yönetimi
Ortak gider paylaşımının başarılı olması için mali şeffaflık şarttır. Apartman yöneticisinin tüm gelir ve giderleri detaylı olarak kayıt altına alması, düzenli olarak apartman sakinlerine rapor vermesi gerekir.
Aylık gider dökümlerinin tüm kat malikleri ile paylaşılması, fatura ve makbuzların muhafaza edilmesi, yıllık mali rapor sunulması şeffaflığın temel unsurlarıdır. Bu sayede kat malikleri ödedikleri aidat karşılığında aldıkları hizmeti net olarak görebilirler.
Teknoloji Destekli Gider Yönetimi Çözümleri
Günümüzde apartman yönetiminde dijital dönüşüm hızla yaşanmaktadır. Özellikle gider hesaplaması, aidat takibi ve mali raporlama süreçlerinde teknoloji destekli çözümler büyük kolaylık sağlamaktadır.
Site ve apartman yönetimi süreçlerini dijitalleştirmek isteyen yöneticiler için Konsiyon yazılımı gibi profesyonel çözümler, gider paylaşımından aidat takibine, mali raporlamadan daire sahibi iletişimine kadar tüm süreçleri otomatikleştirerek hem zaman tasarrufu hem de hatasız işlem imkanı sunmaktadır. Bu tür entegre sistemler sayesinde ortak gider hesaplamaları otomatik yapılır, mali şeffaflık artırılır ve apartman yönetimi profesyonelleşir.
